POLSKA STACJA ANTARKTYCZNA
im. H. ARCTOWSKIEGO     STRONA ARCHIWALNA

Stacja "Arctowski" :: Przyroda :: Ochrona przyrody i zarządzanie :: ASPA 128

ASPA 128


ASPA 128 (Antarctic Specially Protected Area) - Antarktyczny Obszar Specjalnej Ochrony
(dawny SSSI No. 8 - Rejon Specjalnych Zainteresowań Naukowych)
Zachodni brzeg Zatoki Admiralicji, Wyspa Króla Jerzego, Południowe Szetlandy

Plan Zarządzania

Opis obiektów będących pod ochroną
Na wniosek Polski (Rekomendacja x-5 1979) rejon zachodniego brzegu Zatoki Admiralicji został początkowo uznany jako Rejon Specjalnych Zainteresowań Naukowych (Site of Specially Scientific Interests - SSSI No. 8), a obecnie został przemianowany na ASPA 128 (Antarctic Specially Protected Area) czyli Antarktyczny Obszar Specjalnej Ochrony.
Za podstawę przyjęto fakt występowania w tym rejonie wyjątkowego zespołu ptaków i ssaków morskich.

Występują tu 3 gatunki pingwinów:
- pingwiny Adeli (Pygoscelis adeliae),
- pingwiny białobrewe (Pygoscelis papua),
- pingwiny antarktyczne (Pygoscelis antarctica),
przy czym kolonie pingwinów Adeli i białobrewych są największymi na wyspie Króla Jerzego.

W rejonie tym są również miejsca gniazdowania następujących gatunków ptaków:
- petrel olbrzymi (Macronectes giganteus),
- petrel przylądkowy (Daption capense),
- rybitwa antarktyczna (Sterna vittata),
- pochwodziób biały (Chionis alba),
- wydrzyk Maccormica (Catharacta maccormicki)
- wydrzyk antarktyczny (Catharacta antarctica),
- mewa dominikańska (Larus dominicanus),
- nawałnik czarnobrzuchy (Fregetta tropica),
- nawałnik Wilsona (Oceanites oceanicus),
- kormoran niebieskooki (Phalocrocorax atriceps).

Rejon Zatoki Admiralicji odwiedzają również następujące gatunki:
- pingwin złotoczub (Eudyptes chrysolopus)
- fulmar srebrzystoszary (Fulmarus glacialis)
- albatros czarnobrewy (Diomedea melanophris)
- albatros ciemnogłowy (Phoebetria palpebrata)
- petrel śnieżny (Pagodroma nivea) - głównie zimą

Ponadto pojawiają się tu sporadycznie następujące gatunki ptaków:
- południowoamerykański łabędź czarny (Cygnys melanocoryphus),
- kaczka georgijska (Anas georgica),
- biegus Bonapartego (Calidris fuscicollis),
- pingwin cesarski (Aptenodytes forsteri)
- pingwin królewski (A. patagonica)
- skałoskocz (Eudyptes chrysocome)
- pingwin Magellana (Spheniscus magellanicus)
- czapla złotawa (Bubulcus ibis)
- petrel błękitny (Halobaena cearulaea)
- wielorybnik gołębi (Pachyptila desolata)

Na terenie ASPA 128 znajdują się wiele legowisk następujących gatunków ssaków płetwonogich:
- słoń morskich (Mirounga leonina),
- foka Weddella (Leptonychotes weddelli)
- uchatka antarktyczna (Arctocephalus gazella)
natomiast lamparty morskie (Hydrurga leptonyx) i krabojady (Lobodon carcinophagus) często i licznie pojawiają się na pływającym lodzie w okresie zimy. W rejonie ASPA 128 rozmnażają się tylko słonie morskie i foki Weddella.

Cele i obiekty chronione
Zarządzanie rejonem ma na celu:
- ochronę kolonii rozrodczych ptaków i legowisk płetwonogich przed nieprzewidzianą i potencjalnie niebezpieczną działalnością człowieka
- podjęcia wszelkich niezbędnych działań dla zabezpieczenia miejsc wartościowych w tym rejonie.

Czynności zarządzające
Zabezpieczenie monitorowania warunków biologicznych na tym obszarze oraz ustanowienia znaków i zaznaczenia granic rejonu.

Terminy obowiązywania
Obszar ASPA 128 jest wyznaczony na czas nieokreślony.

Opis rejonu
Obszar ASPA 128 obejmuje ląd na zachodnim brzegu Zatoki Admiralicji. Zachodnia granica przebiega od Patelnia Point (62o13’55’’S 58o29’00 W) w kierunku NNW do The Tower (wyraźny szczyt powyżej lodowca Tower, 366,9m n.p.m.) (62o12’50”S, 58o29’00” W), dalej ciągnie się prostą linią w stronę Jardine Peak (62o10’05”S, 58o29’45”W) i następnie na NE do morza (Zatoki Admiralicji) gdzie przecina wybrzeże bezpośrednio na północ od Rakusa Point (62o09’45”S, 58o27’25”W). Cały obszar lądowy jest ograniczony linią brzegową na południe do Damey Point (62o12’50”S, 58o25’15”W) i dalej na SW wzdłuż brzegu do Patelnia Point.
Zachodni brzeg obszaru ASPA 128 graniczy z kopułą lodową Warszawa, a w swoim NW rogu w sąsiedztwie Jardine Peak jest wolne od lodu. Na zewnątrz północnej granicy jest mały obszar wolny od lodu ciągnący się w kierunku NW, graniczy on stromym klifem i wąską plażą z wodami Ezcurra Inlet. W części NE istnieję niewielkie płaskie plaże, gdzie w odległości 400m od granicy rejonu ASPA 128 położona jest stacja Arctowskiego. Trzy małe lodowce Ekologii, Baranowskiego i Tower spływają z kopuły Warszawa do brzegów Zatoki Admiralicji.
Na północnym brzegu tego obszaru, na południe od rejonu stacji Arctowskiego znajduje się tablica informująca o granicy obszaru ASPA. Zachodnia granica nie jest wyraźnie zaznaczona ze względu na fakt, że przebiega po niestałej powierzchni kopuły lodowej około 350m n.p.m. Granicę wschodnią i południową stanowi brzeg morski..
Obszary wolne od lodu w rejonie ASPA 128 stanowią 20% powierzchni. Są to stare i współcześnie wyniesione tarasy morskie, moreny skaliste przylądki i wychodzące w morze ostrogi. Roślinność tego obszaru jest typowa dla Morskiej Antarktyki, ląd jest tylko częściowo porośnięty roślinnością a krajobraz pustynny. Na suchych obszarach i skałach dominują porosty, mokradła zdominowane są przez Bryophyta. Lokalne rośliny kwiatowe Deschampsia i Colobanthus występują liczne w sąsiedztwie stacji Arctowskiego, gdzie pojawia się również Poa sp. introdukowana drogą naturalną przez uczestników wypraw lub turystów. Podstawową roślinnością w strefie 0-60m n p m. są mchy i roślinność kwiatowa, a wyżej - porosty. Rozmieszczenie roślinności w tym rejonie wykazuje zależność od nawożenia przez ptaki i ssaki.

Strefy o ograniczonym dostępie w obszarze ASPA 128
Nie dopuszcza się lądowania od strony morza w rejonie pomiędzy Llano Point i Sphinx Hill. z wyjątkiem lądowań dla celów zaopatrzenia lub udzielania pomocy w nagłych wypadkach.

Lokalizacja struktur w obrębie obszaru ASPA 128

W rejonie ASPA 128 istnieją dwa obozy terenowe, ważne ze względu na prowadzenie długoterminowych badań ptaków i ssaków.
1. P.J.Lenie USA powszechnie znany jako Copacabana. To jest mały domek dla czterech osób na plaży pomiędzy Llano Point i Sphinx Hill który jest używany od 1977 roku.
2. Małe, drewniane schronisko na brzegu Rajskiej Zatoki (Demay Point), należące do Polski, stanowiące lądowe laboratorium terenowe, z możliwością noclegu dla 4 osób.

Lokalizacja innych chronionych miejsc w bliskim sąsiedztwie
ASPA 128 na zachodnim brzegu Zatoki Admiralicji jest częścią obszaru ASMA No. 1 (Antarktycznego Obszaru Specjalnego Zarządzania).
Na Wyspie Króla Jerzego są zlokalizowane również inne obszary chronione: ASPA 125A i 125B na Półwyspie Fildes (około 30km na zachód od zachodniego brzegu Zatoki Admiralicji), ASPA 150 na małej Wyspie Ardley, w Zatoce Maxwell, ASPA 132 na Półwyspie Potter (około 15km na zachód) i ASPA 151 na Przylądku Lions Rump, w Zatoce Króla Jerzego (około 20km na wschód).
Bezpośrednio w sąsiedztwie północnej granicy obszaru znajduje się grób Włodzimierza Puchalskiego oznaczony jako Miejsce Historyczne (HSH No.51)

Wydawanie zezwoleń
Zezwolenie powinno być wydawane przez odpowiednie władze narodowe, zgodnie z Aneksem 5 Art.7 do Protokołu o Ochronie Środowiska, Układu Antarktycznego.
Warunki dla wydania zezwolenia na wejście na teren ASPA 128 są następujące:
- wydaje się wyłącznie dla celów naukowych (nie wydaje się zezwoleń na inny typ działalności)
- działania, na które wydano zezwolenie nie mogą szkodzić naturalnemu ekosystemowi ani walorom naukowym tego obszaru.
- wszelka aktywność w tym rejonie musi być zgodna z Planem Zarządzania
- osoba wchodząca na teren ASPA powinna mieć ze sobą zezwolenie lub uwierzytelnioną kopię
- sprawozdanie z działalności na terenie ASPA 128 należy przesłać do władz które wydały zezwolenie

Wchodzenie i poruszanie się w obszarze ASPA
Lądowanie z morza jest dopuszczalne jedynie na nadmuchiwanych łodziach. Nie wolno lądować na odcinku brzegu pomiędzy Llano Point i Sphinx Hill, z wyjątkiem lądowań w celu zaopatrzenia amerykańskiej stacji P.J. Lenie lub w przypadku niebezpieczeństwa. Zezwolenie na lądowanie od strony morza dalej w kierunku południowym jest możliwe lecz wizytujący powinni zwrócić szczególna uwagę, aby nie niepokoić przebywających tam ptaków, płetwonogich i aby nie niszczyć roślinności (mchy, porosty).
Lądowanie helikopterów na terenie ASPA 128 jest kategorycznie zakazane z wyjątkiem przypadków udzielenia pomocy. Helikopterom zezwala się jedynie na lądowanie na stacji H. Arctowskiego, na specjalnie wyznaczonych do tego lądowiskach. Ani helikoptery ani samoloty nie mają prawa latania na wysokości poniżej 250m nad najwyższym punktem. Przy starcie i lądowaniu na stacji Arctowskiego helikoptery powinny utrzymywać odległość minimum 500m od granicy obszaru ASPA 128. Celem uniknięcia przelotów nad kolonią pingwinów zaleca się startowanie i lądowanie od strony morza lub z lodowej kopuły Warszawy.
Wewnątrz obszaru ASPA są wyznaczone szlaki piesze. Piesi powinni unikać niepokojenie ptaków, fok oraz niszczenia roślinności. Używanie pojazdów jest zabronione. Niszczenie flory (zbieranie) i niepokojenie fauny jest niedopuszczalne bez wyraźnego celu naukowego, i odpowiedniego zezwolenia.

Budowa, modyfikacja lub usuwanie struktur

Żadne nowe struktury czy budowle nie będą wznoszone na terenie ASPA. Nie będzie instalowane żadne dodatkowe naukowe wyposażenie z wyjątkiem niezbędnego dla podstawowych badań lub zarządzania wymienionym w zezwoleniu. Po zakończeniu badań wszystkie struktury muszą być całkowicie usunięte, a na ich ewentualne pozostawienie należy rozszerzyć zakres wydanego Zezwolenia.

Ograniczenia dotyczące wnoszenia materiałów i organizmów
Żadne żywe zwierzęta ani rośliny nie powinny być wprowadzane na teren ASPA. Nie wolno tu również wnosić żadnych produktów drobiowych, włączając w to nie gotowane jaja w proszku. Jakiekolwiek chemikalia wnoszone na teren ASPA (zgodnie z pozwoleniem) jako niezbędne do badań naukowych powinny być z niego usuwane. Paliwo, żywność i inne materiały nie powinny być gromadzone w obszarze ASPA, z wyjątkiem celów określonych w zezwoleniu. Ilość tych materiałów powinna być ograniczona do niezbędnego minimum a niewykorzystane resztki powinny być wywożone poza obszar ASPA.

Przypadki zakłócania rodzimej fauny i flory
Zakłócanie rodzimej fauny i flory jest niedopuszczalne, z wyjątkiem sytuacji określonych w wydanym specjalnie zezwoleniu. Jeśli już takie zakłócanie ma miejsce, powinno być ono ograniczone od minimum, w myśl opracowanych przez SCAR zasad o wykorzystywaniu zwierząt do celów naukowych.
Zbieranie i usuwanie czegokolwiek co nie zostało tam wprowadzone zgodnie z wydanym Zezwoleniem

Próby mogą być pobierane z obszaru ASPA tylko w przypadku posiadania na to specjalnego zezwolenia. Dotyczy to próbek skał, kompletnych szkieletów lub ich fragmentów, pozostałości przemysłu wielorybniczego oraz wszystkiego co dotyczy historii Zatoki Admiralicji a nie zostało tu wymienione. Dotyczy to również Historycznego Miejsca (HSH No. 51). Śmieci oraz zdechłe zwierzęta mogą być usuwane z obszaru ASPA 128 dla celów badań laboratoryjnych bez pozwolenia.

Pozbywanie się odpadów
Wszystkie śmieci powstające w wyniku ludzkiej działalności powinny być wywożone z obszaru ASPA 128.

Działania zapewniające zgodność celów i zadań Planu Zarządzania
Wchodzący na teren powinien mieć oficjalne zezwolenie lub autoryzowaną kopię. Zezwolenie może być wydane na wejście w obszar i wykonywanie monitoringu biologicznego lub inspekcji, które pociąga za sobą zbieranie małych prób dla analizy lub sprawdzenia głównych znaków lub zasad ochrony.

Wymagania dotyczące sprawozdawczości
Każda osoba/grupa osób otrzymująca zezwolenie na wejście na teren ASPA musi przygotować sprawozdanie z aktywności prowadzonej w obszarze, najlepiej na formularzu sugerowanym przez SCAR. Taki raport będzie przedstawiony do autoryzacji wymienionej w zezwoleniu tak szybko jak to jest możliwe, lecz nie później niż 6 miesięcy po przebywaniu w obszarze ASPA 128. Taki raport powinien być przechowywany przez odpowiednie organizacje i dostępny dla Stron Układu Antarktycznego, SCAR, CCAMLR i COMNAP jeśli o to poproszą, by przedstawić im odpowiednią dokumentacje ludzkiej działalności w obszarze niezbędną dla dobrego zarządzania.
 
 
 
Projekt, realizacja, opieka serwisowa: ARKTOS © 2009-2017 IBB PAN ZBA