ANTARKTYKA

Antarktyka :: Ciekawostki :: Nowe jeziora podlodowe

Nowe jeziora podlodowe

Cztery nowe podlodowe jeziora o łącznej pojemności równej słynnemu jezioru Wostok zostały odkryte przez amerykańskich geofizyków w słabo dotąd zbadanym rejonie Wschodniej Antarktydy. Jedyna eksploracja tego trudno dostępnego i niebezpiecznego terenu miała miejsce w połowie lat sześćdziesiątych. Jeziora przykryte są lodem o grubości przekraczającej 3km i, jak dotąd, są pierwszymi podlodowymi zbiornikami odkrytymi w rejonie stosunkowo szybko przemieszczających się mas lodu.
 
Rejon ten został nazwany przez pierwszych odkrywców Lodowym Strumieniem Recovery (Recovery Ice Stream). Lodowe strumienie stanowią swoistego rodzaju rzeki, w obrębie których lód spływa szybciej niż w otaczającym je lądolodzie. Recovery należy do największych znanych obecnie strumieni lodowych – jego długość przekracza 600km, zaś maksymalna szerokość 200km. Strumień ten odprowadza lód z około 8% powierzchni Wschodniej Antarktydy i transportuje go do Lodowca Szelfowego Filchnera (Morze Weddella). Rocznie transportuje on około 35 miliardów ton lodu.

Odnalezienie nowych jezior możliwe było dzięki szczegółowej analizie najnowszych danych satelitarnych oraz starych danych zebranych w latach sześćdziesiątych XX wieku podczas przejazdu przez ten teren pojazdów gąsienicowych wyposażonych w radary. Zebrane materiały pozwoliły także na określenie tempa przepływu lodu w badanym rejonie. Powyżej jezior lód spływa z prędkością zaledwie 2-3 m/rok, natomiast poniżej przyspiesza do około 50 m/rok. Wyniki wydają się sugerować, że podlodowe jeziora mogą odgrywać kluczową rolę w transportowaniu lodu z wnętrza Antarktyki do otaczającego ją Oceanu Południowego. Zjawisko takie zaobserwowano po raz pierwszy. Powolny ruch lądolodu w dół w kierunku oceanu wymuszony jest działaniem grawitacji. Badacze przypuszczają, że podlodowe jeziora są źródłem wody zwilżającej podłoże, po którym przesuwa się lodowy strumień. Woda ta działa jak smar ułatwiający ruch masy lodu, a także zapobiega jego przymarzaniu do skalnego podłoża. Robin Bell, szef zespołu badającego nowe jeziora, uważa że zbiorniki znajdujące się pod powierzchnią lądolodu wyłapują ciepło z wnętrza Ziemi (energia geotermalna) i uwalniają ją do lądolodu powodując powstawanie lodowych strumieni. W ten sposób podlodowe jeziora mogą funkcjonować jako mechanizm regulujący wielkość lądolodu antarktycznego. (AK)
 
 
Projekt, realizacja, opieka serwisowa: ARKTOS © 2009-2017 IBB PAN ZBA